Wie doet wat?
Rollen en verantwoordelijkheden binnen mijn project...
- De medewerker
- De werkgever
- De direct leidinggevende
- Personeel & Organisatie
- Ondernemingsraad
- Arbodienst
De medewerker
Iedere medewerker zou zich regelmatig moeten afvragen:
- Wat zou er gebeuren als ik mijn baan nu zou verliezen?
- Wat is mijn toegevoegde waarde binnen mijn huidige functie?
- Wat zijn mijn kansen op de interne en de externe arbeidsmarkt?
- Welke andere baanmogelijkheden heb ik nog?
De medewerker is zelf verantwoordelijk voor de eigen gezondheid en levensstijl en het tijdig signaleren en aangeven van veranderingen in zijn of haar belastbaarheid. Ook moet de medewerker in de gaten houden in hoeverre de huidige functie ook op lange termijn nog voldoende uitdaging en bevrediging te bieden heeft. De medewerker moet tijdig initiatief nemen om ondersteuning door de werkgever te verkrijgen. Functioneringsgesprekken, loopbaangesprekken en beoordelingsgesprekken vormen belangrijke middelen om het gesprek met de werkgever over deze onderwerpen te voeren.
De werkgever
Functionerings-, loopbaangesprekken en POP’s zijn belangrijke instrumenten bij de uitvoering van leeftijdsbewust beleid. In de gesprekken wordt aandacht besteed aan de ontwikkelingsbehoefte en de verwachtingen van de medewerker. Belangrijk is dat de medewerker wordt uitgenodigd zelf aan de slag te gaan om zijn/haar employability op peil te houden (of te brengen). Medewerkers moeten de aangeboden mogelijkheden van scholing, doorstroom of functieroulatie aanpakken. Een stimulerende houding van de leidinggevende speelt een belangrijke rol. Dit kan door het toekennen van een persoonsgebonden opleidingsbudget of via jaargesprekken de behoeften, wensen, de persoonlijke ontwikkeling en het toekomstperspectief van medewerkers te bespreken.
Idealiter sluiten taken en functie aan op het werkvermogen, competenties en motivatie van de medewerker.
Hierbij is van belang dat niet alleen wordt gekeken naar de capaciteiten die afnemen met het ouder worden, maar zeker ook naar die vermogens die op latere leeftijd toenemen. Werkgevers moeten daarbij accepteren dat een kleine teruggang in prestatie soms onvermijdelijk is om de medewerker langer voor het arbeidsproces te behouden.
De direct leidinggevende
De leidinggevende zal in gesprekken met zijn medewerkers knelpunten op het gebied van inzetbaarheid, motivatie en belastbaarheid moeten opsporen en oplossen. De leidinggevende geeft feedback op het functioneren van de medewerker en ondersteunt hem/haar in het nemen van loopbaanstappen.
Instrumenten die door de leidinggevende in het kader van de observatie en interpretatie kunnen worden toegepast zijn ook hier het functioneringsgesprek, het ontwikkelings- c.q. loopbaangesprek en het beoordelingsgesprek.
Maatregelen die de leidinggevende als interventie kan inzetten zijn:
- Coaching en begeleiding;
- Training en opleiding;
- Aanpassen functie-eisen en arbeidsvoorwaarden;
- Aanpassen arbeidsomstandigheden;
- Ergonomische aanpassingen
Suggesties en tips:
- Neem als leidinggevende zelf het initiatief. Kies een benadering waarin de toekomst van de oudere medewerker centraal staat;
- Wees niet bang voor de grens tussen werk en privé. Ondersteuning in de privé-sfeer kan soms essentieel zijn om iemand in ‘beweging’ te krijgen.
- Creëer een sfeer van vertrouwen en spreek elkaar aan op gemaakte afspraken en gedrag.
- Werkaanpassingen en praten over inzetbaarheid zijn normaal. Geen medewerker is hetzelfde. Stel daar tijd, geld en menskracht voor beschikbaar. Koploperbedrijven laten zien dat deze investeringen zich terugverdienen door een lager verzuim, lagere sociale premies, lagere instroom in de WIA en gemotiveerder personeel.
Personeel & Organisatie
Binnen de kaders die de werkgever hanteert, initieert en formuleert P&O het leeftijdsbeleid en waakt over de uitvoering ervan. P&O managers stellen leidinggevenden in staat om in samenspraak met hun medewerkers optimale arbeidsomstandigheden en arbeidsvoorwaarden te creëren. P&O stelt aan leidinggevenden een goed instrumentarium beschikbaar (functioneringsgesprekken, loopbaangesprekken, beoordelingsgesprekken, een opleidings -en scholingsbeleid en de bijbehorende budgetten) Tenslotte treedt P&O op als schakel tussen de organisatie en externe organisaties, zoals CWI, arbodiensten, adviesbureaus of trainingsbureaus.
Ondernemingsraad
De Ondernemingsraad (OR) of Personeelsvertegenwoordiging is verantwoordelijk voor het signaleren en aankaarten van knelpunten in de arbeidsomstandigheden en arbeidsvoorwaarden van het personeel. De werkgever moet de OR om instemming vragen met betrekking tot belangrijke onderdelen van het sociaal beleid, zoals aanname en ontslag, verzuim en opleidingen. Daarmee kan de OR een belangrijke signalerende en bewakende rol vervullen in het leeftijdsbeleid.
Een actieve OR denkt en praat mee over manieren om het personeelsbeleid te verbeteren. In organisaties die nu of in de toekomst met veel oudere medewerkers te maken krijgen, kan de ondernemingsraad op het gebied van ouderenbeleid of levensfasebewust personeelsbeleid een voortrekkersrol spelen. Dit kan door het onderwerp op de agenda te zetten van het overleg met de bestuurder, maar ook door knelpunten in kaart te brengen en sessies te organiseren waarin de onderwerpen ‘ouderen’ en ‘werk’ bespreekbaar worden gemaakt. Het resultaat is bewustwording van de problematiek en een eerste stap op weg naar productievere en meer tevreden oudere medewerkers.
Arbo-dienst
De Arbo-dienst is een belangrijke actor in het vroegtijdig signaleren van knelpunten in de inzetbaarheid van medewerkers. De dienst beschikt over verzuimgegevens, kent verzuimoorzaken en diagnoses van lang verzuim, brengt risico’s in kaart of ondersteunt daarbij. Arbo-dienstverlening kan zich inhoudelijk richten op alle aspecten die de arbeidsgeschiktheid beïnvloeden: werkfactoren, waarden, motivatie, competenties en gezondheid. Voor de inzetbaarheid van (oudere) medewerkers kan de dienstverlening aansluiten bij de verschillende fasen in het beleidsproces:
- Bewustwording stimuleren;
- Beleidsontwikkeling ondersteunen;
- Implementatie ondersteunen;
- Monitoring;
- Evaluatie, effectmetingen helpen uitvoeren.